Alles kleurt groen. Niet alleen vanwege de nieuwe lente, maar omdat groen in is. Wie niet groen handelt of duurzaam werkt, lijkt er niet meer bij te horen. We bankieren groen (wat dat ook mag zijn), een olieboer paait ons met `groene benzine´ en in december doken er zelfs groene sinterklazen op. Duurzaamheid lijkt het nieuwe toverwoord van politiek, bedrijfsleven, producten, transport enzovoorts om de wereld te verbeteren. Dus mag de isolatiebranche niet achterblijven. NCTI vraagt zich af in hoeverre `groen´ een modeverschijnsel of een blijver is. Hoe duurzaam is groen? En wat kun je er als isolatiebedrijf mee?
Het is een veelgehoorde vraag in de wandelgangen van de isolatiebranche: duurzaamheid klinkt mooi, maar hoe kan ik duurzaamheid inzetten en er nog aan verdienen ook? Isolatiebedrijf en klant draaien nog wat aarzelend om elkaar heen, zonder concreet invulling aan het begrip duurzaam isoleren te geven. Het klinkt interessant en veelbelovend en iedereen gebruikt het woord. Maar duurzaam lijkt vooral over de toekomst te gaan en toch moet er nu aan worden verdiend. Een dilemma.
Duidelijke ontwikkelingen
Het kennisinstituut NCTI ziet een aantal duidelijke ontwikkelingen rond en in de isolatiebranche die de huidige stemming beïnvloeden. Buiten de branche zijn er de overheid en de politiek die de klimaatverandering hoog op de agenda hebben geplaatst. In 2020 moeten we de CO2-uitstoot met 20 procent hebben verlaagd. Bovendien moet 20 procent van de energieopwekking komen uit duurzame bronnen, zoals zon en wind (de ‘20-20-20’ visie) De industrie en het MKB werken - al of niet van harte - aan energiebesparende maatregelen, bijvoorbeeld via MJA convenanten. Een groeiend aantal ondernemingen werkt aan verbetering van hun reputatie op het vlak van milieu. Bijvoorbeeld door in ecologische jaarverslagen te vertellen hoe duurzaam ze hun best doen groen te zijn.
Binnen de branche zijn er ook steeds meer signalen dat duurzaamheid is ontdekt en verkoopt. Isolatiebedrijven vertellen dat ze duurzaam isoleren; leveranciers komen met steeds meer duurzame materialen op de markt. Wie in april de ISO-Messe in Wiesbaden bezocht, kwam er met groene ogen vandaan: overal probeerden producenten elkaar te overtreffen in de duurzaamheid van hun materialen.
Balanceren
Anno 2010 is duurzaamheid niet meer weg te denken uit maatschappij en economie. Wat NCTI daarbij opvalt, is dat de woorden `milieu´ en `milieuvriendelijk´ aan populariteit hebben verloren en zijn vervangen door `klimaat´, `groen´ en vooral ´duurzaamheid´. Ondernemers haken daar breed op in door de nieuwe woorden meteen te omarmen. Met name de industrie was toch al niet blij met de verplichte vervanging van het voor haar verboden woord `milieuvriendelijk´ door het veel negatiever overkomende `minder schadelijk voor het milieu´.
Het idee dat alles groen en duurzaam moet zijn, lijkt voor menig bedrijf balanceren: aan de ene kant het besef dat duurzaamheid nodig is en aan de andere kant het gevoel van te worden meegesleept in een soort groene hype. Bij de één zie je dat groen gedrag echt beleid is, bij anderen lijkt het meer op `windowdressing´: meedoen omdat het lekker positief uitstraalt.
Niet straks maar nu.
Hoe speel je als isolatiebedrijf concreet in op deze ontwikkelingen? Nu kijken veel klanten naar de toekomst: we hebben nog 10 jaar, we hoeven pas in 2020 aan de verplichtingen te voldoen. Overheid en bedrijfsleven maken samen een vlucht naar voren. Iedereen kan voorlopig rustig blijven slapen. Daar komt nog bij dat de mening overheerst dat duurzaamheid ook duur is en men tegen allerlei denkbeeldige kosten aanhikt.
Kennisinstituut NCTI wil de isolatiebranche een serie argumenten geven, die het tegendeel bewijzen. Argumenten waarmee isolatiebedrijven hun klanten kunnen overtuigen om niet straks over een paar jaar, maar nú al in duurzaamheid te investeren. NCTI heef een aantal interessante (levenscycluskosten) berekeningen gemaakt en heeft door de quick scans veel inzicht gekregen in mogelijke energiewinsten in installaties.
Geen energie, geen kosten, geen uitstoot
Argument één voor opdrachtgevers in isolatie is de ongeschreven wet in energiebesparing: het meest duurzaam is de energie die je niet gebruikt! Duurzamer kan niet. Geen kosten, geen uitstoot van CO2 en NOX, geen gezeur over handel in emissierechten. Elk kilowattuur dat een bedrijf niet hoeft te betalen, is winst. Het bespaart niet alleen in de kosten van het proces, maar het niet verstoken van energie levert gewoon geld op. A dollar saved is a dollar earned.
Wat dat betreft valt er voor de industrie nog een wereld te winnen. De huidige situatie is nog verre van optimaal. Een kwalitatief goed geïsoleerde installatie is in staat om 80 procent van de energie binnen het proces te houden. In de praktijk blijkt dit percentage bij de gemiddelde installatie op 50 á 60 procent te liggen. Dat betekent twee dingen: 40 tot 50 procent van de energie wordt niet benut, - in goed Nederlands - wordt verspild. Ten tweede is er de geweldige belofte dat optimale isolatie deze verspilling met 20 procent kan terugbrengen.
Kostprijs omlaag
Het beheersen en waar mogelijk verlagen van de kostprijs is in deze tijd van de economische crisis voor veel producenten in de industrie en MKB een essentieel issue. NCTI heeft berekend dat door optimalisatie van installaties de kostprijs met procenten tegelijkertijd omlaag kan. Isolatie is immers één van de meest effectieve methoden om tot (kosten)optimalisatie van installaties te komen. Daarnaast spelen de configuratie van de installatie en het mogelijk intensiever maken van de processen een rol in de kostprijsberekening. Voor de berekening op langere termijn telt uiteraard ook het plannen van het onderhoud om een installatie optimaal in conditie te houden. Bij deze vier componenten voor optimalisatie - configureren, intensifiseren en onderhoudsplanning - kunnen isolatiebedrijven een doorslaggevende adviesrol vervullen.
Problemen doorschuiven
Een terugkerend probleem bij optimalisering is de discussie over de duur van de lange termijn.
Steeds is er het dilemma van de stichtingskosten contra de beheerskosten. Opdrachtgevers willen efficiëntie: er moet zoveel mogelijk worden gebouwd voor zo laag mogelijke kosten. Met de mond wordt dan beleden dat de installatie tenminste 20 jaar mee moet. Maar voor isolatie is er tijdens de bouw een beperkt budget. De opdrachtgever tot de bouw schuift de problemen door naar de toekomst. Dat is makkelijk, omdat verantwoordelijken voor het ontwerp, investering en realisatie van de bouw niet de dezelfden zijn als degenen die de installatie later gebruiken en moeten onderhouden. En die problemen komen zeker na een aantal jaren, wanneer de ontwerper en bouwer allang met een volgend project bezig zijn en dan het knijpen op isolatiekosten opnieuw begint.
Korte terugverdientijd
Dit is voor isolatiebedrijven misschien wel één van de meest lastige onderhandelingspunten met klanten. Die laatsten moeten nu investeren in optimale isolatie om straks niet voor ongewenste kosten te komen. Echter, onderzoek van NCTI wijst uit dat optimalisering van isolatie meteen op korte termijn vaak al loont en dus niet hoeft worden uitgesteld.. MKB bedrijven kunnen zelfs tot 15 procent op hun energie besparen door het isolatie-optimaliseren van hun installaties en processen. Alles bij elkaar draagt dit bij tot 1 á 2 procent besparing op het totale energiegebruik in Nederland. En als de bedrijven hun investering aanhouden tegen de opbrengst dan blijkt dat gemiddeld 50 procent al binnen één jaar is terugverdiend.
Bedrijven zullen zich steeds meer moeten gaan realiseren dat niet alleen het energiegebruik, maar ook de CO2 een kostenpost is die hun hele exploitatie beïnvloedt. Ze kunnen natuurlijk wachten tot de olie misschien nog een stuk duurder wordt (bijvoorbeeld $200 per vat) en de prijs van CO2 oploopt naar pak weg 60 of 100 euro per ton en dan pas deze twee kostencomponenten aan elkaar verbinden. Maar nogmaals, geld wat je nu niet uitgeeft aan energie en emissie, is ook nu het snelst verdiend. Bedrijven in industrie, MKB en ook ontwerpbureaus zouden veel eerder in hun planningen de isolatiedeskundigen erbij moeten halen. Daar zit de kennis over kostenbesparing door optimalisatie met isolatie. Dan kunnen die bedrijven echt duurzaam groen zijn.